29 stycznia 2026 roku w Zaleszanach odbyły się uroczyste obchody 80. rocznicy zbrodni z 29 stycznia 1946 roku - jednej z najtragiczniejszych kart powojennej historii Podlasia. Był to dzień modlitwy, refleksji i oddania czci mieszkańcom wsi, zamordowanym wyłącznie z powodu swojego pochodzenia i wyznania.

W uroczystościach wziął udział Marszałek Sejmu RP Włodzimierz Czarzasty, który podkreślił konieczność jednoznacznego nazywania zbrodni i odpowiedzialności państwa za pamięć historyczną:
"80 lat temu tutaj została popełniona zbrodnia i chcę w imieniu państwa polskiego jako marszałek Sejmu powiedzieć to donośnym głosem. Nie ma żadnej innej interpretacji tego, co się tu stało w Zaleszanach 80 lat temu."

W imieniu Marszałka Łukasza Prokoryma oraz radnych Sejmiku Województwa Podlaskiego głos zabrał radny Igor Łukaszuk - przewodniczący Komisji ds. Mniejszości Narodowych i Etnicznych - odczytując przemówienie. Podkreślono, że pamięć o tych wydarzeniach jest naszym wspólnym obowiązkiem: nie po to, by rozdrapywać rany, lecz by oddać sprawiedliwość ofiarom i budować przyszłość opartą na prawdzie, szacunku i wzajemnym zrozumieniu.

W uroczystościach uczestniczyli również:
▪️ Paweł Krutul I Wicewojewoda Podlaski. Poseł IX kadencji Sejmu
▪️ Posłanki na Sejm RP: Pani Anna-Maria Żukowska, Pani Barbara Okuła - Posłanka na Sejm RP, Pani Alicja Łepkowska-Gołaś - Posłanka na Sejm RP
▪️ Wójt Gminy Narew Pani Aneta Leonowicz, podkreślając swoją obecnością wagę pielęgnowania pamięci i budowania dialogu opartego na prawdzie
▪️ Przedstawiciele samorządów Powiat Hajnowski, organizacji społecznych, delegacje różnych środowisk oraz mieszkańcy regionu

Co wydarzyło się 29 stycznia 1946 roku?
Oddział Pogotowia Akcji Specjalnej Narodowego Zjednoczenia Wojskowego (PAS NZW) pod dowództwem Romualda Rajsa „Burego” dokonał pacyfikacji wsi Zaleszany. Mieszkańców - głównie prawosławnych - zgromadzono w jednym budynku pod pretekstem zebrania, po czym podpalono. Uciekających ostrzeliwano.
W Zaleszanach zamordowano 16 cywilów - kobiety, mężczyzn oraz dzieci, w tym całe rodziny. Czternaście osób, wśród nich niemowlęta i małe dzieci, zginęło w wyniku podpalenia budynku, w którym zostały uwięzione.

Zbrodnia w Zaleszanach była częścią szerszej akcji oddziału „Burego” z przełomu stycznia i lutego 1946 roku. Spacyfikowano także wsie: Wólka Wygonowska, Zanie, Szpaki, Końcowizna. Łącznie - według ustaleń śledztwa IPN - zginęło 79 niewinnych cywilów, w tym furmani rozstrzelani w lesie koło Puchał Starych.

Pamięć o tych wydarzeniach oraz o Męczennikach Podlaskich, jak nazywa ich tradycja prawosławna, jest naszym moralnym obowiązkiem. Tylko prawda i wzajemny szacunek mogą być fundamentem przyszłości wolnej od nienawiści i przemocy.

Cześć Ich Pamięci.

Niech spoczywają w pokoju.

Zdj: Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Podlaski Urząd Wojewódzki Województwo Podlaskie

Fot. Kancelaria Sejmu RP / Polskie Radio Białystok